Op 30 april 2013 kreeg Nederland voor het eerst in 123 jaar weer een koning. Koningin Beatrix deed die dag afstand van de troon ten gunste van haar zoon Willem-Alexander. Het was een historische dag die het land massaal vierde — en die meteen ook de laatste Koninginnedag op 30 april zou zijn.
In dit artikel lees je hoe die dag verliep, wat een inhuldiging precies inhoudt en waarom Nederland geen kroning kent. Het is een verhaal dat direct samenhangt met de geschiedenis van Koningsdag, want zonder deze troonswisseling was 27 april nooit onze nationale feestdag geworden.
Het verloop van de dag
De dag begon met de abdicatie. In het Koninklijk Paleis op de Dam tekende Beatrix de Akte van Abdicatie, waarmee Willem-Alexander op dat moment automatisch koning werd. Daarna verscheen de koninklijke familie op het balkon voor het publiek op de Dam.
Vervolgens vond in de Nieuwe Kerk de inhuldiging plaats: een verenigde vergadering van de Staten-Generaal waarbij de koning de eed aflegde op de Grondwet en de leden van het parlement hem trouw zwoeren. 's Avonds was er een groot feest, met onder meer een vaartocht over het IJ.
Inhuldiging, geen kroning
Anders dan in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk wordt een Nederlandse vorst niet gekroond. Er is wel een kroon aanwezig in de Nieuwe Kerk, maar die wordt niet opgezet; ze ligt samen met andere regalia op een tafel als symbool van het koningschap.
De kern van de plechtigheid is de eed. De koning zweert trouw aan de Grondwet en belooft zijn taken te vervullen; de Staten-Generaal zweren of beloven op hun beurt de koning te steunen. Het is daarmee vooral een staatsrechtelijke handeling, geen religieuze ceremonie.
De link met Koningsdag
Met een mannelijke vorst kwam ook de vraag op tafel wanneer de nationale feestdag voortaan zou vallen. Koninginnedag stond op 30 april, de (oorspronkelijk de geboorte-) dag verbonden aan koningin Juliana. Willem-Alexander is jarig op 27 april.
De keuze werd gemaakt om de feestdag te verschuiven naar zijn echte verjaardag. Vanaf 2014 heet het daarom Koningsdag en valt het op 27 april — of op 26 april als de 27e een zondag is. Meer over die overgang lees je in Van Koninginnedag naar Koningsdag.