Waarom valt Koningsdag op 27 april? Het korte antwoord: omdat koning Willem-Alexander op die dag jarig is. Maar daarmee is niet alles gezegd. De datum van de nationale feestdag is in de loop van ruim honderd jaar een paar keer verschoven, en achter elke verschuiving zit een verhaal. In dit artikel lees je hoe Nederland van Prinsessedag bij 27 april terechtkwam.
De rode draad is steeds dezelfde: de feestdag draait om de verjaardag van het staatshoofd. Als er een nieuwe koning of koningin aantreedt, kan de datum dus mee veranderen — en dat is precies wat er gebeurde.
Het begon met Prinsessedag
De oorsprong ligt in 1885. Op 31 augustus van dat jaar werd voor het eerst Prinsessedag gevierd, ter ere van de verjaardag van prinses Wilhelmina. Het initiatief kwam van liberalen die met een feestdag de nationale eenheid wilden benadrukken.
Toen Wilhelmina in 1890 koningin werd, kreeg de dag een nieuwe naam: Koninginnedag. De viering bleef op 31 augustus, Wilhelmina's verjaardag. Omdat die dag samenviel met het einde van de zomervakantie, groeide Koninginnedag al snel uit tot een feest waar ook kinderen volop bij betrokken waren.
Van 31 augustus naar 30 april
De volgende verschuiving kwam met koningin Juliana. Zij volgde haar moeder op en was jarig op 30 april. Vanaf 1949 werd Koninginnedag daarom op die datum gevierd. Het beeld dat veel mensen nog kennen — het defilé op het bordes van Paleis Soestdijk, waar de koninklijke familie geschenken en bloemen in ontvangst nam — hoort bij deze periode.
Toen Beatrix in 1980 koningin werd, had je verwachten dat de datum opnieuw zou opschuiven naar háár verjaardag. Maar Beatrix is jarig op 31 januari, midden in de winter — geen geschikte tijd voor een feest in de buitenlucht. Ze koos er daarom voor om Koninginnedag op 30 april te houden, de verjaardag van haar moeder. Zo bleef de datum ruim dertig jaar onveranderd.
En toen werd het 27 april
In 2013 deed Beatrix afstand van de troon en werd haar zoon Willem-Alexander koning. Daarmee veranderde niet alleen de naam — van Koninginnedag naar Koningsdag — maar ook de datum. Willem-Alexander is jarig op 27 april, en vanaf 2014 wordt de feestdag op die dag gevierd.
De eerste Koningsdag, in 2014, viel nog samen met een bijzonderheid: omdat 27 april dat jaar op een zondag viel, werd het feest een dag eerder gevierd, op 26 april. Dat brengt ons bij de enige uitzondering op de regel.
De uitzondering: nooit op zondag
Koningsdag valt altijd op 27 april — behalve als die datum op een zondag valt. Dan verschuift het feest naar de zaterdag ervoor, 26 april. Die afspraak gaat terug op een koninklijk besluit uit 1980 en heeft te maken met respect voor de zondagsrust.
Er spelen ook praktische redenen mee. Koningsdag is een enorm evenement met veel inzet van hulpdiensten en personeel; een zaterdag is organisatorisch makkelijker dan een zondag. En omdat niet iedereen op zondag dezelfde vrijheid heeft om feest te vieren, kunnen op een zaterdag meer mensen meedoen. In 2014 en 2025 viel 27 april op een zondag en werd er op de 26e gevierd; in andere jaren is het gewoon 27 april. Meer over de overgang van 2013 lees je in Van Koninginnedag naar Koningsdag.